تقویم

داشتم فکر می‌کردم چقدر زمان زود می‌گذره… انگار تازه نوروز تموم شده بود. ولی وقتی تقویم رو نگاه می‌کنی می‌بینی چیزی به آخرهای شهریور نمونده. و به‌زودی مهر ماه و سال تحصیلی شروع می‌شه. هرچند که خبرهای خوب کمتر شنیده می‌شه و حالت رو می‌گیره ولی هوا که یک‌کم دل‌انگیز شده بهت امید می‌ده. زمان چیز مهمی است. این بُعد عجیب دنیای ما! یه وقت‌هایی فکر می‌کنم که چقدر خوبه بدون زمان بودن ولی گاهی فکر می‌کنم ممکنه در درازمدت خسته بشی! شایدم نشی! به هر صورت فعلا به نظرم خوبه که روزگار در گذر است.

گفتم تقویم یاد تقویم شمسی مودل افتادم. امروز اتفاقی سری زدم بهش ببینم آمارش در چه وضعیتی است. خدایی تقویم شمسی یکی از اون کارهای خوب و ماندگار آقای رضایی است. مطابق گزارش مودل طی ۱۲ ماه گذشته بیش از ۸۰۰ بار این تقویم دانلود شده. یعنی تقریبا ماهانه حدود ۷۰ بار تقویم شمسی دانلود می‌شه. حتی اگر نصف این مقدار را هم درست فرض کنیم، یعنی می‌شه حدس زد که تقریبا ماهانه ۳۰ تا سایت مودل نصب شده که از تقویم ایرانی (جلالی/شمسی) استفاده می کنند.

اصلا بگو نصفِ نصف. بازهم اگر فرض بگیریم که حداقل طی شش ماه گذشته، هر ماه حدود ۱۵ تا سایت مودل داره نصب و راه اندازی می‌شه اخبار خوبی است و نشان از جا افتادن خوب این سامانه مدیریت یادگیری برای فارسی زبان‌هاست که امیدوارم حداقل به همین نسبت کیفیت برنامه‌های آموزشی آنلاین هم ارتقا پیدا کنه.

زمان در قالب تقویم در یک پلتفرم آموزشی، اون هم توی دنیای مجازی یک ماژول ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. شاید خوب باشه اشاره کنم که به مدد تلاش آقای رضایی تغییراتی در معماری مودل صورت گرفت که باعث شد که نه‌تنها تقویم شمسی که تقویم قمری و ژاپنی و بقیه تقویم‌ها هم بتوانند به مودل اضافه بشن و دامنه کاربری برنامه مودل، از این جنبه برای ملت‌هایی که تقویم‌شان متفاوت است فراهم بشه. دستت درد نکنه. یک کار اساسی خوب در یک پلتفرم رو پیشرفت،‌ قطعا باعث پیشرفت است،‌ هم برای خودمون هم برای دیگران و هم برای اینکه دنیا را یه کم برای تعداد بیشتری جای بهتری کنیم.

آرزو میکنم تقویم‌مان پر از اتفاق‌های خوب باشه. پر از علامت‌های شاد و رویدادهای به‌دردبخور.

تابستان مودلی و موهیتو و موک!

به نظر می‌رسه این تابستون خیلی گرم باشه. باید ببینم در ادامه هم اینطوری هست یا نه. برای مودل که بخشی از این گرما و حرارت، از شرکت بیش از ۵۰۰۰ نفر در مودل موک ۳٫۷ در شروع تابستون بود. یک دوره‌ی چهار هفته‌ای که تقریبا ۶۰٪ افراد این دوره را به پایان بردند.

آموزش مقدمات مودل تحت عنوان « Learn Moodle 3.7 Basics MOOC» فرصتی جهانی است بر اساس ماموریت اصلی مودل که می‌گه:
Empowering Educators To Improve Our World
(توانمندسازی مربی‌ها برای بهبود دنیای ما)

حقیقتا تا جایی که من خوندم و دیدم و می‌فهمم، توانمندی مربیان و برنامه‌های آموزشی در هر حوزهٔ کاری و تخصصی، برای آموزش و تدریس، کلید پیشرفت است. همهٔ ما توی زندگی‌مان از بدو تولد، به صورت‌های مختلف در معرض یادگیری هستیم: چه مستقیم و چه غیرمستقیم، چه از طریق برنامه‌های آموزشی و چه از طریق رسانه‌ها، چه از طریق پدر و مادر و فامیل‌ها و دوستان چه از طریق مربی‌های مدارس و دانشگاه یا مشاورهای دفاتر کارمون.
وقتی دانش و مهارت به خوبی منتقل بشه،
وقتی این انتقال از طریق یک آموزش درست و حرفه‌ای صورت بگیره،
وقتی یادگیری به صورت خلاق، به‌روز و منظم انجام بشه،
وقتی پیشرفت همه در نظر گرفته بشه،
اون وقت بهبود واقعی امکان پذیرتر میشه.
و اگر قرار باشه این فرایند یاد‌دهی و یادگیری به شیوهٔ آموزش از راه دور انجام بشه، شخصا می‌بینم که نرم‌افزارهای حوزهٔ مدیریت آموزش نقش مهمی ایفا می‌کنند و مودلی که من می‌بینم، تمام تلاش و هدفش اینه که به شیوه‌‌های مختلف سهم خودش رو برای بهبود دنیا ایفا کنه. یعنی هدفی بیشتر از پیشرفت شرکت و اعضای شرکتش. هدفی که فراتر می‌ره.

توی دنیای امروز ما که بیش از پیش بهم متصل است و دانش و مهارت دیگر در انحصار نیست، ضروری است که بستر‌های دنیای وب و اینترنت بیش از پیش فرصت های آموزشی را توسعه دهند. معلم‌ها و آموزگارها و متخصصین و مربی‌ها بیش از پیش بتوانند با کمک ابزار مناسب توانایی‌شان را برای یاد‌دهی و یادگیری تجهیز کنند.

اگر این دفعه فرصت شرکت در مودل موک را از دست دادید حتما پیگیر خبرهای مودل باشید و دفعهٔ بعد رو تجربه کنید تا بتوانید فرایند آموزش در مودل با کمک ابزار مودل را درک کنید. تا یه کم آموزش مجازی‌مان فراتر از کپی‌برداری کارها از نظام آموزشی سنتی‌مان باشد! همه چیز در گذاشتن چند تا فایل و فیلم و بعدش گرفتن یک آزمون و نمره‌اش نیست. فرایند یادگیری و آموزش و طراحی برنامه آموزشی در بستر وب بر روی LMSها فراتر از این چیزهاست.

محیط های آموزشی رو باید گرم و پر انرژی کرد، باید تعامل و شوق یادگیری رو توش بشه نشون داد و این داستان توی دنیای مجازی خیلی مهم است. هر چقدر گرمای زیادی تابستان ممکنه کلافه‌کننده باشه و عطش ناخوشایندی رو زیاد کنه و برای رفعش دلت یک نوشیدنی خنک بخواهد، در عوض گرمای یک آموزش خوب، عطش دلپذیر به یادگیری رو زیادتر میکنه و این خودش انرژی و نیروی محرکه بهبود دنیای اطرافمون می‌شه.

ولی واقعا گرمه و توی این گرما یک نوشیدنی خنک، خیلی می‌چسبه… مثل چی؟ من به ترکیب لیمو و نعناع و سودای شیرین و یه کم یخ خورده شده فکر می‌کنم… لیموناد خوبه ولی… موهیتو… رو خیلی بیشتر ترجیح می‌دهم و حتی بیشتر دوست دارم. راستی می‌دونستید که «موهیتو» نوشیدنی محبوب مودلی‌هاست و توی کنفرانس‌های مودلی موهیتو فراموش نمی‌شه. فکر کنم از ۲۰۰۵ بود که به صورت غیررسمی موهیتو شد نوشیدنی برنامه‌های مودل موت (Moodle Moot)

استفاده از مطالب و بیان آنها با ذکر منبع و ارجاع به سایت فودل بلامانع است.

تست کیفیت مودل ۳٫۷

اردیبهشت ماه اصولا برای من ماهی پر از انرژی است. به خصوص در ایران که طبیعت توی اردیبهشت پر از گل است و سرسبزی درخت‌ها حس خوبی به آدم می‌دهد. به نظرم در اردیبهشت شکوفه‌هایی که طی فروردین ماه توانایی باقی ماندن داشتند، حالا تبدیل به گل‌های زیبای می‌شوند تا برای تبدیل شدن به میوه در فصل تابستان، مسیر خودشان را دنبال کنند.

امسال هم این ماه همراه شد با فرصت مشارکتم در تست کیفی مودل ۳٫۷ (Quality Assurance (QA) testing) به مدیریت هلن فاستر. فرصتی ارزشمند برای تست قابلیت‌هایی که تیم توسعه مودل روی آن کار کرده بود و حالا قرار است در دسترس جهان قرار گیرد.

چند هفتهٔ گذشته بعد از پیاده‌شدن هر آنچه که قرار بود در مودل ۳٫۷ به توانایی آموزش مجازی، برای میلیون‌ها کاربر مودل، قدرت بدهد، نزدیک به ۶۰۰ تست کیفی مختلف،‌ در یک دوره چهار هفته‌ای توسط تیم تست کیفیت مودل ۳٫۷ انجام شد و با ۱۰۰٪ اطمینان به‌پایان رسید.

سرعت عمل، انرژی مثبت و فضای شاد و خلاق و با نظمی خوب در تیم اجرای تست کیفیت مودل، همراه با تعامل سریع، طبق قواعد و شرح مشخص و واضح و دقیق و ازپیش‌تعیین‌شده برای تک‌تک تست‌ها، باعث شد که ۱۰۰ درصد تیکت‌ها مرحله pass را به‌خوبی پشت سر بگذارند. هر جا که مشکلی بود و تیکتی با برچسب fail اعلام می‌شد، تیم توسعه، اصلاحات را به‌سرعت دنبال می‌کردند و سایت تست به‌موقع به‌روزرسانی می‌شد تا دوباره تست‌های پاس‌نشده،‌ اجرا شوند و بعد از تایید بتوانند در هستهٔ مودل به‌طور کامل و بی‌نقص قرار گیرند. نمودار تکمیل تست‌ها در این چهار هفته، خودش به انرژی کار می‌افزود. و حس اینکه تست‌ها کامل و دقیق انجام بشوند و به‌قول معروف تستی روی زمین نماند، بر این انرژی می‌افزود.

جالب اینجاست که تست کیفیت در مودل به‌گونه‌ای است که شرح تست‌ها هم، عملا در یک چرخه کیفی قرار دارند و متن‌ها مرتب بازبینی و ارتقا داده می‌شوند. در نهایت خیلی خوشحالم که بگم: تست کیفی مودل ۳٫۷ حالا ۱۰۰٪ تمام و pass شد.

خُب… خبر انتشار نسخهٔ جدید مودل را هم همین امروز و فردا می‌بینید.

چه خبر از مودل ۳٫۷

به انتشار مودل ۳٫۷ چند روزی بیشتر نمونده. آخرین نسخه و در نتیجه بهترین مودلی که تا به امروز منتشر شده 🙂

در این نسخه بهبودهای زیادی صورت گرفته. بعضی‌هاشون را براتون لیست می‌کنم تا بتونید قبل از منتشر شدن، یواشکی نگاهی به امکانات این نسخه بندازید.

  1. ماژول تالار گفتگو در این نسخه کلا متحول شده. کد back-end این ماژول کاملا refactor شده. همچنین قابلیت‌های جدیدی هم به این ماژول اضافه شده. از جمله اینکه می‌شه پست‌ها رو ستاره‌دار کرد، بدون خارج شدن از صفحهٔ تالار به مطالب جواب داد، پست‌ها رو به‌صورت خصوصی تعریف کرد، مباحثه‌های تالار رو به‌صورت دستی قفل کرد و ترتیب اونها رو جابه‌جا کرد.
  2. پوستهٔ bootstrapbase و در نتیجه پوسته‌های more (بیش) و clean (تمیز) در این نسخه منسوخ شده‌اند. در عوض یک پوستهٔ جدید به اسم کلاسیک اضافه شده که از لحاظ ظاهری مشابه با clean هست.
  3. مودل ۳٫۷ قراره که از LTI 1.3 پشتیبانی کنه. همچنین پشتیبانی از نسخهٔ ۲ Open Badges هم کامل‌تر شده.
  4. اگه نسخهٔ مودل شما جدید هست، احتمالا متوجه قابلیت پیغام‌دهی گروهی شدید. در نسخهٔ ۳٫۷ این قابلیت باز هم بهبود داده شده و همچنین روی performance این قسمت خیلی کار شده.
  5. اگه برنامه‌نویس هستید، عاشق این نسخه می شید. از نسخهٔ ۳٫۷ یک API جدید به مودل اضافه شده تا پلاگین‌ها بتونن فیلدهای سفارشی خودشون رو به قسمت‌های مختلف مودل اضافه کنن.

البته اینها فقط یک قسمت کوچیک از تغییراتی هست که در مودل ۳٫۷ خواهید دید. برای دیدن لیست کامل، منتظر منتشر شدن مودل ۳٫۷ باشید 🙂

نوروز ۹۸: پیشگیری و نقشه راه

این روزها در ایام عید نوروز ۹۸ خبرهای خوبی از هم وطن‌هایمان نمی‌شنویم. شرایط آب‌وهوا و مشکلات شهری و مدیریتی مرتبط با آن،‌ موجب شده تا اتفاقات ناگوار دامنه‌دارتر بشه و خبرهای ناراحت‌کننده در این ایام بیشتر بشه… اما به‌هرصورت به‌امیدِ خدا امیدوارم بعد از این ایام، خبرهای خوب اطرافمون در کنار سختی‌های روزگار بیشتر بشه…
در هر شرایط بحرانی، هر کدام از ما احتمالا از منظر خودمون به موضوعات توجه می‌کنیم. در برخی از موارد این منظر و دیدگاه‌ها مشترک است و در برخی دیگر این دیدگاه‌ها متفاوت از هم هستند. یکی از بحث‌هایی که همیشه در این شرایط بهش پرداخته می‌شه مسئلهٔ پیشگیری است. پیشگیری هم البته جنبه‌های مختلفی داره. آموزش همگانی یا اطلاع‌رسانی به‌موقع و یا هشدارها از دسته مسائل پیشگیری‌کننده برای مواجه با بحران است.
در این زمینه شخصا در این شرایط مرتبط به این فکر می‌کنم که هر چی دامنهٔ آموزش‌های همگانی مؤثر، پایدار و دائم در مورد بحران‌های جمعی و راه‌حل‌هایش بیشتر باشد قطعا باعث می‌شه که ما از این طریق در مواجه با بحران‌ها آماده‌تر باشیم. حالا این آموزش‌ها می‌تونه در سطوح مختلف و با پیچیدگی و یا شیوه‌های مختلف برای مقاطع متفاوت ارائه بشه. امیدوارم در کشور ایران هم به مرور ما بتوانیم دانش و تجربه آموزش همگانی الکترونیک و مجازی و رایگان را توسعه بدهیم و این چنین آموزش‌هایی (آموزش مسائل عمومی در مواجه با بحران‌های محیط زیستی یا طبیعی و …)، بخشی جدایی‌ناپذیر از بدنهٔ آموزش مدارس و مؤسسات دولتی بشود تا تعداد هرچه بیشتری از مردم همواره آماده باشند و اینطور نشه که فقط در ایام بحران به این فکر کنیم که حالا چه‌کار باید کرد.
البته آماده بودن زیرساخت‌ها و مسائل دیگر که این روزها در شبکه‌های اجتماعی در موردشون صحبت می‌شه، در کنار این آموزش‌های همگانی مؤثر هم اساسی و بخش جدایی‌ناپذیر دیگر این آموزش است.

امروز که داشتم در کنار این جریانات، به اخبار و آیندهٔ پروژهٔ مودل به‌عنوان یک پلتفرم موفق در آموزش مجازی می‌پرداختم، رسیدم به نقشه راه مودل ۳٫۷ (چقدر این عبارت Roadmap در شرایط این ایام نوروزیِ پُرحادثه، پُرمعنا می‌شه) خلاصه داشتم مرور می‌کردم که چه مواردی در اولویت است و قرار است کجاهای مودل تغییرات و امکانات جدید رو ببینیم. با خودم گفتم خلاصه‌اش را اینجا با شما در میان بگذارم:

  • یک خبر خوب تغییراتی است که قرار است در ماژول Forum یا همان تالار گفتگو ظاهر شود. امکاناتی مثل لایک کردن و پاسخ خصوصی به یک پست، قفل کردن یک بحث و گفتگو به صورت دستی و موارد دیگر…
  • یک مطلب جالب دیگه تغییراتی اساسی در بحث Theme است و اون ظاهر شدن قالب گرافیکی یا نمای کلاسیک است که بر اساس گفتگوهایی بوده که توی تالارهای گفتگوی مرتبط پیرامونش بحث شده.
  • پشتیبانی از LTI ۳٫۱ که خودش بحث جالب و مفصل و جدایی است که یک روز در موردش خواهم نوشت.
  • همینطور پشتیبانی از Open Badges v2 یکی از موارد اصلی مطرح شده در مودل ۳٫۷ است.
  • حتما متوجه بخش جدید Learning analytics در مودل شده‌اید. این بخش هم در حال ارتقا است که در حوزه آموزش مجازی ابزار بسیار کارآمدی است.
  • و همانطور که متوجه تغییر عمده در محیط پیغام خصوصی مودل ۳٫۶ شده‌اید،‌ این تغییرات و بهبود در نسخه ۳٫۷ هم ادامه خواهد داشت.
  • و در مجموع در بحث مجوزها و دسترسی‌ها یا همون accessibility هم بهبودهای مفصلی در راه است.

اینطور که تیم مودل برنامه‌ریزی کرده در اردیبهشت نسخهٔ جدید رونمایی می‌شه و خوشحالیم که آقای رضایی یکی از همکاران ایرانی مودل از شرکت فودل در این تیم همکاری می‌کنند. قطعا خبرهای دقیق‌تر را از ایشان در همین سایت خواهید خواند. البته مودل، دربارهٔ نسخهٔ ۳٫۸ و تغییرات اون هم توضیحاتی داده، که باشه برای بعد.

در این سال آرزو می‌کنم و امیدوارم که نقشه راه آموزش‌های همگانی و مجازی در هر سبک و سیاق با هر پلتفرمی در ایران بیشتر از پیش توسعه پیدا کنه و در ارتقاء فرهنگ دانایی ایران‌زمین مؤثرتر عمل کند.

نقل همه یا بخشی از متن با ذکر منبع و لینک مجاز است.

هم‌مودلی‌ها

امروز بنا به اتفاق، سری زدم به سایت‌های مودلی مختلف داخل ایران. تنوع جالبی داشت.
قبلش بگم که احتمالا می‌دونید وقتی یک سایت مودل را ایجاد می‌کنید می‌توانید از قسمت (مدیریت سایت > تذکرات) سایت خودتون را ثبت کنید و این سایت در لیست سایت‌های مودل قرار می‌گیره و کاربران دنیای مودل می‌توانند سایت‌های ثبت‌شده را مشاهده کنند. اگر سری به اینجا بزنید برای کشور ایران تنوع زیادی از سایت‌های ایجاد شده را مشاهده می‌کنید: چه به لحاظ اسمی و چه از دید کیفیت و نسخهٔ استفاده شده. همه جور پیدا می‌کنید از سایت‌های شخصی و آموزگاران و دبیران گرفته تا سایت‌های مربوط به سازمان‌های بزرگ. از سایت‌های خالی و رها شده تا سایت های فعال و تمیز و شیک.

از طرفی، مودل سعی کرده است که communityهای مختلفی را در دسته‌بندی‌های متنوع موضوعی یا زبانی به وجود بیاورد تا هزاران کاربر آن بتوانند به هم در  استفاده از مودل و برنامه‌های آموزش مجازی‌شان بر بستر مودل کمک کنند. در این میان برای فارسی زبان‌ها هم می‌توانید به فضای انجمن مودل فارسی سر بزنید.

در حال حاضر حدود ۹۰٪ کاربران انجمن مودل فارسی، حداقل در یکسال گذشته غیرفعال نشون داده می‌شوند. و با نگاهی تقریبی، در حدود شاید ۲۰-۳۰ کاربر مجموعا به اینجا سر زده‌اند. این بخش فعلا خلاصه شده در یک سری پرسش و پاسخ‌های محدود و گاهی هم تکراری، و جالب اینجاست که تعدادیشان هم اصلا ربطی به مودل ندارند! (شاید حداقل غیرمستقیم ربط داشته باشند.)

در مقایسه با رشد تعداد سامانه‌های برپا شده مبتنی بر مودل، در بین فارسی زبان‌ها در ایران، در فضای انجمن مودل فارسی اصولا به پرسش‌هایی که اساسا مربوط به کاربرد ابزار و فعالیت‌های مودل باشد، خیلی کم پرداخته شده است (حالا بماند که گاهی پرسش‌ها مربوط به مودل نیست). در رابطه با به‌اشتراک‌گذاری تجربه‌های خوب، یا بسط ایده‌ها  هم که تقریبا چیزی نیست متاسفانه.

برای همین به نظرم رسید پس احتمالا کمیّت و کیفیت استفاده از آموزش مجازی فعلا در اندازه خیلی ابتدایی باید باشد! البته این فکر برام کمی عجیب بود به‌خصوص که اخیرا می‌بینم تعداد شرکت‌هایی که در حوزهٔ آموزش مجازی کار می‌کنند افزایش یافته است (حداقل به گوش و چشم من بیشتر می‌خورد) که حالا یا نشانه این است که هنوز آموزش مجازی به‌نحو مناسب به‌کار گرفته نمی‌شود، یا احتمالا خوشبختانه جامعه کاربری مودل فارسی خیلی توانمند است و نیازی به مشورت و همفکری وجود ندارد.

البته چند وقت پیش، یکی از کاربران کار جالبی کرد و پیغام و نیازش را در انجمن در رابطه با امکان شناسایی کاربران در هنگام آزمون مطرح کرد یا کاربری در مورد ابزار نظرسنجی گفتگویی را شروع و نظراتی را پیشنهاد داده بود. ولی فعلا چیزی بیشتر از این به ظهور نرسیده است.

در این میان هم شخصا تقریبا به غیر از یک نفر ایرانی ندیدم که کسی پلاگینی برای مودل تهیه کرده باشد و با دیگران به اشتراک بگذارد.  مثل این موارد: https://moodle.org/plugins/browse.php?list=contributor&id=723655
(البته پلاگین‌هایی که مختص استفاده از خدمات یک شرکت هستند و توسط آن شرکت منتشر می‌شود را «به‌اشتراک گذاری» نمی‌نامم!)

در نهایت سوالاتی که برایم ایجاد شد این بود که:
چه‌کار می‌شود کرد این انجمن مودل فارسی، فعال‌تر بشود؟ و یا  فضایی برای تبادل و حتی تولید ایده‌هایی برای اضافه شدن امکانات و پلاگین‌هایی به مودل فراهم شود؟ و یا حداقل سطح پرسش‌ها در مورد مودل فراتر از داستانِ ثبت‌نام کاربران و نصب مودل و ظاهر و قالب گرافیکی مودل برود؟
خلاصه فکر می‌کنم قطعا فضای انجمن مودل فارسی می‌تونه فرصت خوبی باشه برای تبادل و حتی پرورش ایده‌ها. 

حالا که دارید این متن را می‌خوانید و اگر با مودل کار می‌کنید و ایده داشتید،‌ و یا برای پیاده‌سازی برنامه آموزش مجازی خود می‌خواهید وارد فازهای پیچیده‌تری بشوید یا هر چیزی توی این مایه‌ها…. انجمن مودل فارسی حقیقتا جای خوبی برای طرح پرسش‌های خوب و گفتگو است و چه عالی‌تر که همه مشارکت کنند تا یک عده‌ی محدود. و لذا… به نظرم رسید همه‌مون دعوتیم به انجمن مودل فارسی برای تقویت توانمندی جامعه مودل‌کاران.

نمی‌دونستم اسم این پستم را چی بذارم ولی به نظرم رسید این عبارت «هم مودلی‌ها» شاید خوب باشه. پس به قول معروف این زمانه: هشتگ #هم_مودلی_ها

 

پشتیبانی و مشکلاتش

کار پشتیبانی همیشه داستان داره.

به‌خصوص وقتی که اطلاعات کافی در مورد مشکل نداشته باشی؛ و بدتر از اون زمانی که برای دست یافتن به اطلاعات مشکل، باید از چند مرحله رد شی که دست خودت هم نیست و باید صبر کنی تا اونی که مسئول قسمت فلانِ پروژه است، بالاخره با یک واسطه یک چیزی به تو بگه، که شاید اون موضوع کمک کنه که مشکل شفاف‌تر بشه؛ و خیلی بدتر از اون اینکه با این اطلاعات ناقص و نداشته، باید حس خلاقیت و کنجکاوی‌ات رو به‌کار بندازی و حدس بزنی که برای حل مشکل باید از کجا شروع کنی.

واقعا گاهی حرص آدم در میاد. نمیاد؟

مثلا وقتی یکهو بعد از دو سال به تو می‌گن،‌ فلان پلاگین کار نمی‌کنه! و می‌پرسی تا دیروز کار میکرده و می‌گفتن آره و بعد چک می‌کنی همه چیز درسته، و خلاصه بررسی می‌شه و می‌بینی که مشکل مربوط به سرور و اتصالات شبکه است. بعد اعلام می‌کنی که داستان از این قرار است و ربطی به نرم‌افزار ندارد.

بعد از یک روز می‌بینی دوباره پیغام میاد که گفتن مشکل از طرف شبکه نیست همه چیز درسته … خوب مستندات چی؟ هیچی. همینطوری گفتن مشکلی نیست. دوباره وصل میشی چک می‌کنی و توضیح می‌دهی با مستندات که این داستان پیش آمده مربوط به شبکه است. اینم تست‌ها و اینم نتایج و خروجی‌ها.

خلاصه وصلت می‌کنن به مسئول شبکه و اون می‌گه: نه ما مشکلی نداریم. می‌گم خوب چرا من فلان چیز رو تست می‌کنم نمی‌شه؟ می‌گه خوب مثلا فلان را تست کنید. و بعدش طبق فرمایش مطرح شده همون موقع تست می‌کنم و انجام می‌دم و نتیجه را اعلام می‌کنم که نشد.  بعد اون طرفی‌ها کمی فکر می‌کنن و می‌گن: «باشه پس بهتون زنگ می‌زنیم؛ بذارید ما دوباره بررسی کنیم» و بعدش می‌ره که زنگ بزنه….‌  🙂  زنگ که عمرا بزنند.

بعد دوباره خودت پیگیری می‌کنی که چی شد؟ و معلوم می‌شه که بله چند روز پیش یک کاری کردن که بیچاره مودل و بهره‌بردار و ما همه بی خبر….  این تغییرها هم که جایی ثبت نشده همینطوری اعمال شده و همکارهای مرتبط هم بی خبر… حالا هم که درستش کردن بازهم بی خبر…

کار پشتیبانی هر وقت به بی‌خبری بخوره (در واقع در نداشتن اطلاعات موثق و به‌موقع) مسائلش زیادتر می‌شه. و واقعا اینجاست که خلاقیت و حس ششم رو باید در کنار تحلیل داده های موجود به‌کار ببری و یک راه حل پیدا کنی.

پشتیبانی عین بیمه است. روزهای آفتابی که همه چیز روبه‌راه است (و خوش به حال من و امثال من)، و روز ابری و طوفانی که زمان جبران خسارت است و وای به اینکه یکهو چندتا مشکل با هم اتفاق بیفته. عین اینکه باد میاد و طوفان شده، گرد و خاک بلند شده و بارون و تگرگ در هم می‌باره و اصلا نمی‌تونی چشمات رو باز کنی.

ولی پشتیبانی یک لذت هم داره و اون برای من موقعی است که مشکل رو پیدا می‌کنی و حل می‌کنی. به‌خصوص برای مشکلاتی که همراه با یک تنش و اضطراب و نگرانی هستند برای اینکه بفهمی چه‌کار کردن اینطوری شد؟ یا چرا اینطوری شد؟ عین حل کردن یک مسئله ریاضی که کیف می‌کنه آدم (البته برای همه اینطوری نیست قطعا). خیلی حس خوبیه. مثل موقعی که بعد از یک هوای دلگیر و بارونی یهو هوا صاف و تمیر و لذت‌بخش می‌شه و تو هم یک نفس عمیق می‌کشی……………….

و البته یک نکته:

شخصا تجربه کردم مواقعی که دیگه خیلی گیرم و کلافه و یکی میاد سرنخی رو می‌ده یا ایده‌ای برای حلش، اون موقع که مشکل حل می‌شه، یک حس احترام خاصی نسبت به اون فرد سراغت میاد، و قطعا میگی دمش گرم.

چه خبر از مودل ۳٫۶

مودل ۳٫۶ تا چند روز دیگه منتشر می‌شه. فعلا همه داریم مثل ساعت کار می‌کنیم تا به code freeze که دوشنبه هست برسیم.

علاوه بر رفع ایرادات و بهبودهای مختلف که همراه با انتشار هر نسخهٔ جدید اتفاق می‌افته، در نسخهٔ ۳٫۶ قرار هست این تغییرات بزرگ اتفاق بیافته:

  1. بهبود میزِ کار و صفحهٔ مرور کلی دروس. مثل همیشه، تجربهٔ کاربری مودل بهبود داده می شه و همچنین مدیریت و پشتیبانی از تعداد بالای دروس و فعالیت‌ها راحت‌تر خواهد شد. رایان، باس، ویکتور و پیتر روی این پروژه کار می‌کنند. البته الان سیمی هم به این پروژه اضافه شده.
  2. امکان پیام‌دهی گروهی. قابلیت پیام خصوصی بین کاربران همین الان هم برقرار هست، ولی قراره که پیغام‌دهی گروهی هم به مودل اضافه بشه. اعضای گروه می‌تونن توسط اساتید تعیین بشن. همچنین در راستای حفاظت هر چه بیشتر از حریم خصوصی کاربران، هر کاربر می‌تونه تعیین کنه که چه کسانی حق دارن بهش پیغام بدن. مارک، جِیک، سارا، کارلوس و آمایا روی این پروژه کار می‌کنند.
  3. امکانات بیشتر مربوط به حریم خصوصی. بهبودهایی که قرار هست در زمینه حریم خصوصی و کنترل کاربران روی اطلاعاتشون داده بشه. این پروژه در واقع ادامهٔ پشتیبانی از GDPR هست که در نسخهٔ ۳٫۵ به مودل اضافه شد. قالب فایل خروجی اطلاعات خواناتر خواهد شد، امکان رسیدگی به درخواست حذف اطلاعات برای کاربرانی که قبل از مودل ۳٫۵ از سیستم حذف شده‌اند اضافه خواهد شد، کنترل روی هدف و مدت زمان نگهداری اطلاعات در فعالیت‌های مختلف بیشتر خواهد شد و … اندرو، دیوید مودراک، ادریان، جون، میخائیل و میک روی این پروژه کار می‌کنند. البته الان من هم بهشون اضافه شدم.
  4. پشتیبانی از LTI 1.3. در ادامهٔ پشتیبانی از LTI Advantage که در مودل ۳٫۵ معرفی شد، قرار هست که پشتیبانی از LTI 1.3 هم اضافه بشه.یکی از مهمترین مزیت‌های LTI 1.3 امنیت بیشتر برای حفاظت از اطلاعات کاربران هست که با معرفی احراز هویت OAth2 و توکن‌های تحت وب JSON (یا به‌طور مختصر JWT) برای امضای پیغام‌های رد و بدل شده صورت گرفته. قهرمان این پروژه مارک هست.
  5. بهبود ابزارهای تحلیل آزمون. این پروژه توسط انجمن کاربران مودل (Moodle User Association یا به‌طور مختصر MUA) برای اضافه شدن به مودل ۳٫۶ انتخاب شده. در راستای این پروژه، صفحهٔ مشاهدهٔ آمار آزمون در مودل بهبود داده شد. به‌خصوص آمارهای مربوط به سؤال‌های تصادفی در آزمون‌ها. من و سیمی روی این پروژه کار کردیم. از اونجا که کارمون رو زود تموم کردیم :)، بعدش من به پروژهٔ GDPR اضافه شدم و سیمی هم رفت به کمک پروژهٔ Course Overview.
  6. اضافه کردن پشتیبانی از فایل و رسانه در بازخورد تکالیف. باز هم قهرمان همیشگی: مارک 🙂
  7. بهبود دسترس‌پذیری. مودل از همون اول برای تمام کاربران، فارغ از معلولیت‌های جسمی که ممکنه داشته باشن، دسترس‌پذیر بوده. همیشه و همراه با هر امکان جدیدی که به مودل اضافه می‌شه، یکی از موارد مهمی که چک می‌شه اینه که آیا این امکان، کاربرانی که دارای معلولیت‌های جسمی هستند رو هم در نظر گرفته یا نه. به‌طور مثال امکان جدید باید با screen reader ها (دستگاه‌هایی که به افراد نابینا کمک می‌کنه از کامپیوتر استفاده کنند) سازگار باشه. در نسخهٔ ۳٫۶ در پوستهٔ شتاب تغییراتی داده شده که کار با مودل برای کاربرانی که دارای معلولیت‌های جسمی هستند از قبل هم ساده‌تر بشه.

فعلا که دارم روی GDPR کار می‌کنم. ولی احتمالا بعدش برم کمک مارک تو پروژهٔ پیام‌دهی. خلاصه اینکه مودل ۳٫۶ رو از دست ندید. بهتر از همیشه خواهد بود 🙂

راهنما و یادگیری در مودل

می‌شه گفت مودل خیلی پیچیده هست. از این نظر که بخش‌های زیادی داره و توی هر بخش هم امکانات و قابلیت‌های متنوعی قرار گرفته. ولی این پیچیدگی باعث نمی‌شه که نریم سراغش. چون در عین حال آنقدر ساختار منظمی داره که فقط کافیه معماری و ساختارش رو متوجه بشیم.

اما حالا چطوری؟

به نظر من راهنما برای هر چیزی خیلی مهم و ضروریه و مودل هم از این قاعده مستثنی نیست. یکی از موارد قابل توجه مودل اینه که راهنماهای خوبی برای کار با مودل و به‌خصوص برای برنامه نویس‌هاش داره. از مستنداتش گرفته تا تیکت‌ها و سؤال و جواب‌هایی که توی فروم‌های مودل در جریان هست.

مودل چون یه نرم‌افزار خاص در نوع خودش هست، واسه همین برنامه‌نویس‌های مودل حداقل توی ایران شاید تعدادشون کم باشه (یعنی حداقل توی دوستای خودم شاید اصلا نباشه) و این باعث می‌شه به‌عنوان مثال خود من وقتی به یه مشکلی برمی‌خورم نمی‌تونم برم از دوستام بپرسم و کمک بگیرم و اینجاست که مستندات و فروم‌های مودل هستند که می‌تونم ازشون استفاده کنم و کمک بگیرم.

من خودم به‌عنوان یه برنامه‌نویس هر موقع بخوام یه پلاگین برای مودل بنویسم که تا حالا اون نوع پلاگین رو ننوشته باشم، اول می‌رم مستندات اون نوع پلاگین رو می‌خونم و بعد نحوه برنامه‌نویسیش رو طبق مستندات خود مودل یاد می‌گیرم. چون هر نوع پلاگین توی مودل توابع و کلاس‌های خاص خودشون رو داره. هر چند اولش که شروع کردم اینکه نحوهٔ برنامه‌نویسی توابع و حتی فرمت اسم توابع رو کشف کنم و یاد بگیرم سخت بود، ولی به‌کمک راهنماهایی که داره، وقتی سراغش می‌رم و کار انجام می‌شه، خیلی برام لذت‌بخش می‌شه و دفعات بعدی که بخوام از اون نوع پلاگین، یک پلاگین جدید رو پیاده‌سازی کنم، خیلی راحت‌تر و سریع‌تر می‌تونم بنویسم.

خلاصه اینکه شما دائم می‌تونید چیزهای جدیدی در مودل یادبگیرید. چرا که مودل به‌عنوان بستری مناسب برای مدیریت آموزش آنلاین و واسطی بین مثلا مدارس و دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها و فراگیران، همیشه در حال ارتقاء هست و قابلیت‌ها و امکانات بیشتری بهش اضافه می‌شه. در نتیجه برای کسانی که این بستر را به هر شکلی ارائه می‌دهند اعم از پشتیبان‌ها و برنامه‌نویسان و …، همیشه فرصت یادگیری‌های جدید از مودل وجود داره. همین موارد هستن که مودل رو چه بین ارائه‌دهندگان و چه بین کاربران داره بیش از پیش محبوب می‌کنه.

خوب بپرسیم

یکی از علایق من، سر زدن به انجمن مودل فارسی است. خب این انجمن مثل هر انجمن نرم‌افزاری فرصت خوبی است برای تبادل نظر و همفکری و رفع مشکلات. من هم دوست دارم که هر از گاهی به اونجا سر بزنم و از پرسش‌وپاسخ‌ها استفاده کنم یا اگر کمکی از دستم بر میاد انجام بدم. یکی از چیزهایی که من تو فودل دوست دارم، روحیهٔ کمک‌کردن هست. تمام کسانی که تو فودل مشغول به کار هستن، می‌تونن حتی از توی شرکت و به‌عنوان ساعت کاری، بخشی از زمانشون رو به کمک کردن در انجمن اختصاص بدن. در عین حال قوانین انجمن رو هم رعایت می‌کنیم و هیچ‌گونه تبلیغی برای فودل انجام نمی‌دیم. اما راستش توی انجمن، این روحیهٔ مشارکت رو به‌جز در یک عدهٔ محدود، بین بقیه کاربران خیلی نمی‌بینم. چند وقتی هست که می‌بینم کلا افراد فقط سؤال می‌کنند و کمتر کسی در پاسخ‌دهی مشارکت می‌کنه. نمی‌دونم علتش چیه؟

  • آیا ما فرهنگش را نداریم؟
  • آیا کلا تعداد مودل‌کارهای فارسی‌زبان کم هستند؟
  • یا چیزهای دیگه‌ای هست؟

خیلی‌ها سؤال دارن و می‌خوان که جواب سؤال و مشکلشون رو بگیرن، ولی متاسفانه انگار بعضی‌ها دلشون می‌خواد راه حل مشکل رو فقط خودشون یاد بگیرن! پیغام خصوصی می‌دن و سؤالشون رو می‌پرسن. یعنی نمی‌دونم چرا سؤالشون رو تو تالار مطرح نمی‌کنن؟ اینجوری علاوه بر خودشون، بقیه هم از جواب منتفع میشن! بهتر نیست؟ جریان تبادل دانش و گردش اطلاعات و تجارب و یادگیری‌ها شاید یکی از مهمترین محورهای اصلی رشد مودل است.

بگذریم…

اما حالا این سؤال کردن خودش داستان دارد. نکته‌ای که بیشتر از همه ذهن منو مشغول کرده نحوه بیان مشکل است. این حداقل یکی از معضلات کسانی است که می‌خواهند به‌عنوان مودل‌کار کمک‌کننده، اقدام به پاسخ‌گویی کنند. مشکل عمده این است که افراد خیلی کلی مشکل‌شان را مطرح می‌کنند. آنقدر کلی که نگو…. شاید کمی بدتر از این جوک‌هایی که در مورد مشتریان مایکروسافت و تیم پشتیبانی در میارند… 😋😉 تا جایی که حقیقتا مطمئن می‌شی که اینا جوک نیست واقعیت است. بذارید یه‌کم غُر بزنم…

مثلا:

  • یکی می‌گه: من مودلم بالا نمیاد؟ چه‌کار کنم؟
    منم اول با خودم می‌گم: آخه این که تو گفتی آنقدر کلی است که من نمی‌دونم چی جواب بدم؟ حداقل بگو چه نسخه‌ای از مودل را داری نصب می‌کنی؟ یا تا چه مرحله‌ای پیش رفتی؟ چه پیغام خطایی دریافت کردی؟ روی چه سیستم‌عاملی داری نصب می‌کنی؟ حداقل یک عکسی بذار از اون خطا که بفهمم چی به چی است.
  • یا یکی دیگه می‌گه: من برای ثبت‌نام کاربرها خطا می‌گیرم. می‌شه کمک کنید؟
    دوباره من با خودم میگم: عزیز جان، بگو روی چه نسخه‌ای از مودل داری کار میکنی؟ خطایی که می‌گیری چیه؟ روش ثبت‌نامی که استفاده می‌کنی چیه؟ اینکه فقط بگی خطا می‌گیرم که نشد توضیح! دقیقا عین پیغام خطا رو بگو. خودثبت‌نامی است یا ثبت‌نام دستی یا …؟
  • اون یکی می‌گه: قالب گرافیکی من آیکون‌ها و اسلایدشو رو درست نمایش نمی‌ده! چی رو درست تنظیم نکردم؟
    و من دوباره با خودم می‌گم: جان هرکسی دوست داری یه‌کم دقیق‌تر و واضح‌تر توضیح بدهید. ماهایی که دوست داریم کمک کنیم، که پشت دستگاه و سیستم شما نیستیم که حدس بزنیم چی به چی است. خب حداقل بگو داری از چه قالب گرافیکی استفاده می‌کنی. اسمش رو که دیگه می‌تونی بگی؟ بعدش یک عکس بفرست ببینم تنظیماتت چیه تا بعد ما بگیم چی رو تنظیم کردی یا نکردی و …

البته بعدش سعی می‌کنم با لحنی شایسته اینا را بپرسم. چون می‌گم خب شاید بلد نیستیم طرح اشکال کنیم. چون منم اول بلد نبودم و کم‌کم یاد گرفتم.

البته این موارد مثال‌های خیلی کلی بودند. خلاصه شما توی هر جایی که کار می‌کنید یا با هر کسی که کار می‌کنید و مراوده دارید‌ به‌خصوص که از راه دور باشه و مجازی، دقیق با رسم شکل مشکل را توضیح دهید😉.  حتی پیش دکتر حاذق هم که بروید اگر دقیق خودتان و مشکلتان را توصیف کنید قطعا توصیه‌های بهتری می‌گیرید (با احترام به جامعه پزشکان، البته اگر دکترش از این دکتر تجاری‌ها نباشه).

و واقعا راست میگن که: طرح درست مسئله و مشکل، نیمی از راه حل است.